نقش‌ نظارتی‌ مدیران‌

كیمبل‌ وایلز(79) یك‌ ناظر تعلیماتی‌ را به‌عنوان‌ سرعت‌ دهنده‌ی‌ انجام‌ وظایف‌می‌داند و عقیده‌ دارد ناظر زمینه‌ را برای‌ ایجاد ارتباطهای‌ نزدیك‌تر میان‌ معلمان‌ ومربیان‌ هموار می‌كند و سعی‌ می‌كند كه‌ كسانی‌ را كه‌ دارای‌ مسائل‌ مشتركند با كسانی‌كه‌توان‌ حل‌ مشكلات‌ آنان‌ را دارند، به‌یكدیگر مربوط سازد. جان‌ وایلز(80) و جوزف‌باندی‌(81) جریان‌ فعالیت‌ نظارت‌ و راهنمایی‌ را به‌وظایف‌ اداری‌، برنامه‌ی‌ تحصیلی‌ وآموزشی‌ به‌ترتیب‌ جدول‌ زیر طبقه‌بندی‌ كرده‌اند (بهرنگی‌، 1374).

به‌هر حال‌ وظایفی‌ كه‌ مدیران‌ باید انجام‌ دهند، ایجاد و توسعه‌ی‌ موازین‌ اثربخشی‌آموزشی‌، ارزشیابی‌ نتایج‌ آموزشی‌ ضمن‌ اجرا، ملاحظه‌ی‌ نتایج‌ تدریس‌ كلاسی‌،راهنمایی‌ مربیان‌ به‌منظور رشد فعالیت‌هایشان‌ و اجرای‌ برنامه‌های‌ آموزشی‌ برای‌مربیان‌ است‌.

نتیجه‌گیری‌

كنترل‌ و نظارت‌ یكی‌ از وظایف‌ مهم‌ مدیران‌ آموزشی‌ است‌ كه‌ به‌وسیله‌ی‌ آن‌ میزان‌تحقق‌ اهداف‌ سازمانی‌ و اصلاح‌ یا تغییرات‌ لازم‌ در سازمان‌ معلوم‌ می‌گردد. توانایی‌مدیر در انجام‌ این‌ وظیفه‌ خطیر سبب‌ بهبود مدیریت‌ اثربخش‌ در زمینه‌های‌ گوناگون‌سازمان‌ از جمله‌ تحقق‌ اهداف‌ علمی‌، اجتماعی‌، اخلاقی‌، تربیتی‌ و فرهنگی‌ و...رعایت‌ قوانین‌ و مقررات‌، ایجاد نظم‌ و انضباط، افزایش‌ انگیزه‌ و رضایت‌ شغلی‌كاركنان‌ و ارتقای‌ كیفیت‌ آموزش‌ و یادگیری‌ می‌شود. استفاده‌ از انواع‌ كنترل‌ مقدماتی‌،عملیاتی‌ و بازخوردی‌ می‌تواند سازمان‌ها را در كاهش‌ هزینه‌ها، انرژی‌ و اصلاح‌ وتغییرات‌ به‌موقع‌ در سازمان‌ها یاری‌ رساند.

امروزه‌ باتوجه‌ به‌پیچیدگی‌ وظایف‌ و انتظارات‌، نیاز به‌گسترش‌ نظارت‌ بالینی‌ یامعلم‌محور به‌جای‌ نظارت‌ سنتی‌ به‌چشم‌ می‌خورد. در نظارت‌ معلم‌محور هدف‌ اصلی‌ارتقای‌ رشد حرفه‌ای‌ معلم‌ بر اساس‌ مشاركت‌ و تبادل‌نظر همه‌ جانبه‌ بین‌ مدیران‌ ومعلمان‌ است‌. در این‌ نوع‌ نظارت‌ الگویی‌ مبتنی‌ بر سه‌ مرحله‌: 1) تبادل‌نظر برای‌طرح‌ریزی‌ برنامه‌ 2) مرحله‌ی‌ مشاهده‌ 3) جلسه‌ی‌ تبادل‌ نظر برای‌ بازخورد، وجوددارد كه‌ به‌معلم‌ كمك‌ می‌شود تا بازخورد مناسبی‌ از وضعیت‌ فعلی‌ آموزش‌، تشخیص‌و حل‌ مشكلات‌ كلاس‌ درس‌، رشد مهارت‌های‌ استفاده‌ از راهبردهای‌ آموزشی‌، ایجادنگرش‌ مثبت‌ درباره‌ی‌ رشد حرفه‌ای‌ خود به‌دست‌ آورند و بتوانند با مشاركت‌ درفرآیند نظارت‌ از مقاومت‌ و نگرش‌ منفی‌ در برابر نظارت‌ بكاهند.

نقش‌ نظارتی‌ مدیران‌ آموزشی‌ در جریان‌ فعالیت‌ نظارت‌ و راهنمایی‌ به‌سه‌ نوع‌وظیفه‌ی‌ اداری‌، وظیفه‌ی‌ برنامه‌ریزی‌ تحصیلی‌ و وظیفه‌ی‌ آموزشی‌ تقسیم‌ می‌شود.

در بعد وظایف‌ اداری‌ به‌تدوین‌ اهداف‌ و درجه‌بندی‌ آنها از نظر اولویت‌، طرح‌ساخت‌های‌ سازمانی‌، انتخاب‌ كاركنان‌، تأمین‌ سرمایه‌ و تسهیلات‌ مناسب‌، توسعه‌روابط مدرسه‌ و جامعه‌ و... می‌توان‌ اشاره‌ نمود. در بعد وظایف‌ برنامه‌ریزی‌ تحصیلی‌،تدوین‌ هدف‌های‌ درسی‌، تعیین‌ زمینه‌های‌ تحقیق‌ رشد و كیفیت‌ برنامه‌ها و طرح‌تغییرات‌، هدایت‌ و بازسازی‌ كاركنان‌، آماده‌ كردن‌ برنامه‌های‌ درسی‌ و... از جمله‌نقش‌های‌ نظارتی‌ مدیران‌ است‌ و در بعد وظایف‌ آموزشی‌ می‌توان‌ به‌توسعه‌ و تدوین‌برنامه‌های‌ درسی‌، ارزشیابی‌ برنامه‌ها برحسب‌ موازین‌، آغاز برنامه‌های‌ جدید،راهنمایی‌ و یاری‌ معلمان‌، نظارت‌ بر بهبود و هم‌سازی‌ تسهیلات‌ و... اشاره‌ نمود.

پیش‌نهادها

- با توجه‌ به‌اهمیت‌ نظارت‌ و كنترل‌ پیش‌نهاد می‌شود كه‌ با آموزش‌های‌ ضمن‌خدمت‌ به‌افزایش‌ مهارت‌ مدیران‌ بپردازند.

- به‌مدیران‌ توصیه‌ می‌شود كه‌ در شروع‌ سال‌ تحصیلی‌ در جلسه‌های‌ دبیران‌محورهای‌ نظارتی‌ مورد نظر خود را با استفاده‌ از تجربه‌های‌ معلمان‌ و بحث‌ و تبادل‌نظر، مشخص‌ نمایند و استفاده‌ از نظارت‌ را به‌عنوان‌ یك‌ راهكار برای‌ حل‌ مشكلات‌مدرسه‌ و تحقق‌ اهداف‌ آموزشی‌ به‌كار ببرند بگونه‌ای‌ كه‌ معلمان‌ خود محورهای‌اصلی‌ نظارت‌ آموزشی‌ باشند.

- آموزش‌ معلمان‌ در زمینه‌ی‌ تدوین‌ اهداف‌ آموزشی‌ و كسب‌ مهارت‌های‌خودكنترلی‌ جهت‌ كاهش‌ مقاومت‌ در برابركنترل‌ و نظارت‌ از سوی‌ مدیران‌.

- برقراری‌ جلسه‌های‌ تبادل‌ نظر و ارائه‌ی‌ بازخورد به‌معلمان‌ در زمینه‌ی‌عملكردشان‌ در طول‌ سال‌ تحصیلی‌ جهت‌ اصلاح‌ عملكردها، نه‌ اینكه‌ نظارت‌ بدون‌بازخورد و در پایان‌ سال‌ تحصیلی‌ ارائه‌ شود.

- آموزش‌ مدیران‌ در زمینه‌ی‌ بهره‌وری‌ و استفاده‌ی‌ صحیح‌ از منابع‌ و تخصیص‌منابع‌ مالی‌ و انسانی‌.

منابع‌

اچسون‌، كیت‌، ا. دامین‌گال‌، مردیت‌ (1380)، نظارت‌ و راهنمایی‌ تعلیماتی‌، ترجمه‌ محمد رضا بهرنگی‌ (برنجی‌)،تهران‌: كمال‌ تربیت‌.

احمدی‌، غلامرضا (1381)، بررسی‌ نیازهای‌ آموزشی‌ مدیران‌ مدارس‌ ابتدایی‌ شهر اصفهان‌ در زمینه‌ی‌ نقش‌های‌نظارتی‌. فصلنامه‌ تعلیم‌ و تربیت‌، سال‌ هجدهم‌، شماره‌ 3.

بهرنگی‌ (برنجی‌)، محمد رضا (1374)، مدیریت‌ آموزشی‌ و آموزشگاهی‌، كاربرد نظریه‌های‌ مدیریت‌ دربرنامه‌ریزی‌ و نظارت‌. تهران‌: كمال‌ تربیت‌.

سلطانی‌، احمد (1378)، فرآیند عملی‌ نظارت‌ و راهنمایی‌ تعلیماتی‌ به‌مثابه‌ قلمرو حرفه‌ای‌، فصلنامه‌ مدیریت‌ درآموزش‌ وپرورش‌، دوره‌ ششم‌، شماره‌ (23و24)

عباسی‌ ،علی‌ (1371)، بررسی‌ تأثیرات‌ نظارت‌ و راهنمایی‌ تعلیماتی‌ بر پیشرفت‌ تحصیلی‌ دانش‌آموزان‌ پایه‌ دوم‌راهنمایی‌ شهر داران‌ در دروس‌ علوم‌ اجتماعی‌، پایان‌نامه‌ كارشناسی‌ ارشد مدیریت‌ آموزشی‌، دانشگاه‌ آزاد واحدخوراسگان‌.

علاقه‌بند، علی‌ (1379) مقدمات‌ مدیریت‌ آموزشی‌. تهران‌: نشر دوران‌.

میركمالی‌، سیدمحمد (1383) رهبری‌ و مدیریت‌ آموزشی‌، تهران‌: نشر یسطرون‌.

وایلز، كیمبل‌ (1377) مدیریت‌ و رهبری‌ آموزشی‌. ترجمه‌ محمد علی‌ طوسی‌، تهران‌: مركز آموزش‌ مدیریت‌دولتی‌.

نوشته شده در تاریخ جمعه 30 اردیبهشت 1390    | توسط: سید محمد میرباقری    |    | نظرات()